Menu
Ticketing

Zal de blauwvintonijn uit de Middellandse Zee verdwijnen?

Blauwvintonijn is een van de meest commercieel waardevolle vissoorten. Het beheer van de blauwvintonijnvisserij is lange tijd een symbool geweest voor de moeite die de internationale gemeenschap heeft om deze zeldzame en kwetsbare hulpbron op duurzame wijze te beheren.
Vakmensen uit de sector en natuurbeschermingsgroepen proberen zich te organiseren om de bestanden in stand te houden.

Weigeren van een geprogrammeerde verdwijning

De Internationale Commissie voor de instandhouding van Atlantische tonijnen (ICCAT), die in 1969 is opgericht, is er in 1998 in geslaagd de eerste vangstquota vast te stellen. Desondanks leidde de sterke toename van de overbevissing in de jaren 2000 tot de vrees dat de soort gewoon zou verdwijnen. Vervolgens werd een sterke internationale mobilisatie op gang gebracht, gesteund door Prins Albert II van Monaco en zijn Stichting.
In partnerschap met het WWF is de Prins Albert II Stichting dus een van de eerste organisaties die de alarmerende toestand van de blauwvintonijnbestanden in de Middellandse Zee op de voorgrond van het internationale toneel heeft geplaatst.

Thon pêche

Samen met de vereniging MC2D heeft zij de restauranthouders en winkeliers van het Prinsdom ervan overtuigd te stoppen met de verkoop van deze vis, die op het punt van uitsterven staat.
Samen met het Oceanografisch Instituut draagt het bij tot de voorlichting en de mobilisatie van het grote publiek.

Krachtig lobbyen

In 2010 heeft de Monegaskische regering tijdens de conferentie van Doha officieel verzocht de blauwvintonijn op te nemen in bijlage I bij CITES. Met dit voorstel wordt beoogd de internationale handel in deze soort te verbieden en de bestaande duurzame traditionele visserij te consolideren. Uiteindelijk heeft CITES echter onder druk van Japan tegen dit voorstel gestemd.
Japan vertegenwoordigt 80% van de wereldconsumptie van blauwvintonijn en is dus inderdaad een machtige lobbyist. De debatten en de internationale media-aandacht voor deze stemming hebben niettemin het bewustzijn van alle actoren in de sector vergroot.
Zij hebben de totstandbrenging van een doeltreffend beheer van de blauwvintonijnvisserij bevorderd. De ICCAT verlaagt de vangstquota van 28.500 tot 12.900 ton per jaar, overeenkomstig de aanbevelingen van wetenschappers en natuurbeschermers. De quota worden ook beter gecontroleerd door de betrokken landen.

Hoop voor blauwvintonijnbestanden?

Dankzij deze opleving en een aantal gunstige jaren is er vanaf 2012 voor het eerst hoop op stabilisatie en herstel van de blauwvintonijnpopulatie in de Middellandse Zee. Tijdens haar vergadering in november 2012 heeft de ICCAT besloten de wetenschappelijke aanbevelingen op te volgen en de quota op hun niveau te handhaven, teneinde deze eerste bemoedigende signalen te bevestigen en te consolideren.
Deze herstelindexen moeten met de nodige omzichtigheid worden gehanteerd omdat, zoals in het ICCAT-verslag van 2012 wordt gesteld, “hoewel de situatie is verbeterd […], er nog steeds onzekerheden bestaan omtrent de omvang en de snelheid van de toename van de biomassa van het paaibestand”.

Voorzichtigheid is geboden

Deze onzekerheden houden enerzijds verband met de onderschatting van de illegale visserij, aangezien de ICCAT erkent dat de vangsten van blauwvintonijn ten minste de laatste 15 jaar “ernstig ondergerapporteerd” zijn; anderzijds maakt het gebrek aan kennis van de migratiepatronen van blauwvintonijn een goede evaluatie van de bestanden niet mogelijk.

Verbetering van de traceerbaarheid van de blauwvintonijnvangsten in de komende jaren blijft dan ook een grote uitdaging. Sinds 2008 werkt het WWF, gesteund door de Prins Albert II van Monaco Stichting, aan de verbetering van de kennis over illegale visserij en de evaluatie van de bestanden.
Zo heeft het WWF de ICCAT aangemoedigd om in 2013 een elektronisch vangstdocument voor blauwvintonijn in te voeren om de traceerbaarheid van de vangsten te vergemakkelijken.

Thon peché

Hoe kunnen we haaien, die als bijvangst worden behandeld, beschermen?

Het werkterrein van de ICCAT blijft echter beperkt. Sommige beschermingsmaatregelen hebben ook betrekking op zwaardvis, maar haaien worden nog steeds uitsluitend behandeld als bijvangst bij de tonijnvisserij. Verschillende haaiensoorten worden bedreigd door de visserij, vooral in de Middellandse Zee. Deze situatie werd in het voorjaar van 2013 door CITES erkend. De opneming van vijf nieuwe haaiensoorten in bijlage II van CITES maakt de internationale handel in deze soorten afhankelijk van garanties voor de duurzaamheid van de beviste bestanden. Er begint echter rekening te worden gehouden met haaien. In de Atlantische wateren worden enkele beheersmaatregelen toegepast, met name voor haringhaaien en enkele bijzonder kwetsbare soorten. Noorwegen heeft voorgesteld te overwegen haaien toe te voegen aan de lijst van door de ICCAT beheerde soorten. Dit vereist echter een gemeenschappelijke wil van alle lidstaten, hetgeen onwaarschijnlijk blijft.

Requins Marteaux

Blauwvintonijn, toekomstig symbool van goed collectief beheer?

Als kwetsbare soort zou de blauwvintonijn kunnen worden omgevormd van een symbool van plundering van hulpbronnen tot een symbool van goed collectief en gedeeld beheer op basis van degelijke wetenschappelijke gegevens.

De laatste jaren, toen de situatie kritiek was, is er een goede dynamiek geweest. Een en ander zal echter moeten worden bevestigd, zowel door de ontwikkeling van de quota ter bevordering van het herstel van de bestanden, als door het vermogen van de ICCAT om haar actie uit te breiden tot andere bedreigde soorten.

Dit nogal kostbare beheersmodel moet worden geconsolideerd en toegepast op andere soorten van minder commerciële waarde. Ook de bestanden van andere grote roofdieren nemen af.

Hoe te reageren op de
verzoek?

Naast het beheer van de bestanden en de traceerbaarheid van de vangsten, die voor de ICCAT belangrijke onderwerpen zijn, verdienen andere initiatieven voor de toekomst van de blauwvintonijn de aandacht.

De communicatiecampagne “Blauwvintonijn, een verhaal voor de toekomst” en het label “Blauwvintonijn, ambachtelijke visserij” zijn in 2012 gelanceerd en worden gesteund door het Franse ministerie van Milieu.
Zij benadrukken de terugkeer van blauwvintonijn op de markt als een “duurzame” vis wanneer die op een duurzame manier wordt gevangen. Bovendien zijn sommige Europese en Japanse wetenschappelijke projecten voor “duurzame aquacultuur” gericht op de “domesticatie” van blauwvintonijn: .

De voortplanting en volledige groei van deze soort in gevangenschap zou het voordeel hebben dat het wegvangen van jonge, in het wild levende blauwvintonijn, zoals lange tijd de gewoonte is geweest voor het mesten, wordt vermeden.

Thon

De grenzen van de aquacultuur

De aquacultuur van blauwvintonijn, die in Japan al meer dan 30 jaar wordt beoefend (Kinki Universiteit), is echter niet winstgevend. De producten zijn niet geliefd bij de Japanse consument en zijn vaak bestemd voor uitvoer naar Taiwan of de Verenigde Staten.

In ieder geval is er ook de kwestie van het kweken van grote roofdieren die zelf veel vis nodig hebben om te gedijen. Gekweekte zalm heeft al 4 kg “voervis” nodig om zelf met 1 kg te groeien. De blauwvintonijn verbruikt 11 kg vis om 1 kg aan te komen! Een niet-duurzaam model, waarvan we de grenzen kunnen meten door een parallel te trekken met het fokken van tijgers of wolven voor onze consumptie: dit vat goed samen hoe de smaak van de mens voor zeedieren zich heeft ontwikkeld terwijl hij dacht dat de rijkdommen van de zee oneindig waren.

Vandaag zou het economisch en ecologisch interessanter zijn om het wilde bestand te laten herstellen en een rigoureus duurzame visserij te ontwikkelen.

Thon Filet de pêche

Redenen voor hoop

Concluderend lijken de laatste waarnemingen over de evolutie van de blauwvintonijnpopulatie bemoedigend. Er zal echter moeten worden gewacht op de bevestiging van het daadwerkelijke herstel van de voorraden, dat rond 2022 wordt verwacht. In 2014 zal een nieuwe evaluatie van de blauwvintonijnpopulatie in de Middellandse Zee worden uitgevoerd. Aan de hand daarvan kan de reële vooruitgang worden gevolgd en kunnen de beslissingen over de quota in de komende jaren worden onderbouwd.

Intussen blijft voorzichtigheid geboden en moeten veel inspanningen worden geleverd om de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de gegevens te verbeteren, illegale visserij te bestrijden, rekening te houden met bijvangsten en traceerbaarheid, en vooral de ontwikkeling van een duurzame kleinschalige visserij te ondersteunen.

Hoe wordt blauwvintonijn gevangen?
Deskundige
Wordt de blauwvintonijn bedreigd door overbevissing?
Bevestigd
Is er blauwvintonijn uit aquacultuur?
Deskundige
Mogen we blauwvintonijn eten?
Deskundige
Hoe groot en zwaar is blauwvintonijn?
Beginner
Hoe worden de blauwvintonijnbestanden beheerd?
Deskundige
Wat is blauwvintonijn?
Bevestigd
Wat is het economisch belang van tonijn?
Deskundige
Waarom is blauwvintonijn zo gewild?
Bevestigd